FAQs Scora y formaziun

Al me plej la maestra/le maester. Ći dessi pa fà?

Sce al te plej na maestra/n maester stal da odëi ćiodì che ara/al te plej. Bonamënter ciàfeste ći che te plej te d’ëra/ël inće pro zacai de tüa etè o manco vedli sce te ćiares plü avisa? Bunamënter te manćia na figöra materna/paterna? Mo al po inće ester che al sides ma na infatuaziun – y chël va pö bun. Mo öna na cossa mësseste savëi: na maestra/n maester é na porsona d’ofize y ne po nia respogne a tües infatuaziun. Te pos nen baié cun les colaboradësses y i colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

Ma da ponsè ai ejams me tëmi bele. Ći poi pa fà decuntra?

Tröpa jënt se tëm dai ejams. Sovënz se tëmon sce an ne s’arjigna nia ca sciöche al alda. Pro na bona preparaziun alda bele na bona colaboraziun tratan la leziun y le damanè adora assà le personal insegnant sce an ne capësc nia val’. Avisa tan important é inće le imparè adora assà y le ćiarè jö plü iadi. Sovënz se tëmon dai ejams ma te n valgönes materies o pro certes maestres o certi maestri. Te pos nen baié impara. Magari ciàfon n’atra forma de valutaziun dla prestaziun? Sce te es na porsona che se tëm dër pàiel la mëia da jì dal sorvisc psicologich.

Mia insegnanta/mi insegnant me trata iniüstamënter y me fej tres fà de bortes figöres dan la tlassa. Mo cun ëra/ël ne poi nia nen baié. Che me dëida pa?

Vigni porsona à le dërt da gnì tratada cun dignité y respet. Avisa sciöche tö ti portes respet al personal insegnant y ne le ofënes nia, a chësta moda mëss inće ël te tratè cun respet. Sce ara/al te fej fà ćiamò n iade na burta figöra baienen cun tü geniturs. Ai ti spligarà ala insegnanta/al insegnant che chësc comportamënt te fej mè. Sce te ne pos nia baié cun tü geniturs poste jì dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica, da young+direct o dal garant dl’infanzia y dla jonëza.

Mia insegnanta/mi insegnant ne me capësc nia. Ći dessi pa fà?

Sce al te vëgn imënt che le personal insegnant ne te capësces nia fate coraje y baienen. Bunamënter ne s’àl nia intenü che t’arates che al t’ais capì damat. Sce t’arates, inće ćiamò do nen avëi baié, che al ne te capësces nia, va da tü geniturs o da na porsona adulta a chëra che te ti as crëta. Ai te daidarà ciafè na soluziun. Te pos inće jì dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica, che pîta te de plü scores ores d’udiënza.

Mies notes é negatives

De stletes notes po avëi tröpes rajuns, al n’é gnanca dagnora saurì por le personal insegnant da capì ćiodì. Sce te ciafes tres indô de stletes notes proa da ciafè fora ćiodì: Impari massa püch? Messessi imparè deplü por i tesć? Me scéchera da me conzentrè? Arati da ne ti ester nia vignitan? Él d’atres situaziuns che pësa?
Sigü él inće le personal insegnant y i geniturs che à bele baié cun tè. Anüzete dl’oferta d’aiüt dla scora, sciöche por ej. l’aiüt da fà compić de ćiasa. Le personal insegnant ćiara da te sostignì. Móstreti che te te proes. Mo datrai é de stletes notes inće n sëgn che t’as dificoltês inće sce te te proes. Te chësc caje él important che te ciafes aiüt y sostëgn, ajache ma ćiodì che t’as de stletes notes n‘ôl nia dì che t’es frada/frat o stupida/stupido. Al po ester che la sort de scora chirida fora ne vais nia a öna cun tü interesc y tües competënzes. O che t’ais n desturb dl imparè. Te chël caje te sostignarà le personal insegnant a na moda mirada. Sce te dubitëies va dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

I à 16 agn y oress laurè. Mëssi ćiamò jì a scora?

Tla Talia mësson jì a scora ćina 16 agn y frecuentè n‘ënt de formaziun ćina 18. Sce t’as 16 agn poste fà ćina i 18 agn na scora alta o na scora profescionala o jì a laurè y fà na formaziun profescionala dlungia le laûr te na scora profescionala. De plü informaziuns é da ciafè pro la Consulënza formativa y profescionala.

La scora che i oress fà ne me tol nia sö. Ći poi pa fà?

Scolares y scolars che mëss jì a scora o a na scora profescionala mëss ester scrić ite te na scora. Les scolares y i scolars y i geniturs po chirì fora la scora. Al é ma püćes rajuns ćiodì che na scora ne azetëia nia n’iscriziun. Sce se presentè tla scora porvia dl‘iscriziun ne porta nia, poste fà domanda de iscriziun tres lëtra racomanada. La scora mëss spo respogne por scrit y dè dant les rajuns de refodanza. Por de plü informaziuns contatëia le Zënter linguistich da Bornech (tel. 0474/530186).

Mia möta/Mi möt á fat la secunda classa de na scora alta o de na scora profescionala; sëgn oressera/oressel a düc i cosć lascé da jí a scora y jí a lauré. Co desson pa se comporté nos sciöche geniturs?

Al vëgn relativamënter gonot dant che scolares y scolars se fejes n pinsier da lascé da jí a scora o da mudé scora tratan süa cariera scolastica; la cossa podess danter ater deventé problematica canch'al vëgn a s'al dé sćiampides che ne ti porta a degügn valch. Te chësc caje pól ester d'aiüt na consulënza profescionala por mëte sön mësa te na manira daverta i punc d'odüda desvalis, les rajuns y les pores y ciaré tan inant ch’an pó impó ciamó fá jí döt a öna, chirí d’atres alternatives y sostigní la dezijiun.

Da chirí fora la sort de scora se lascia mia möta/mi möt influenzé da sües compagnes/sü compagns. Co dessi pa fá?

Al é d’importanza da baié de chësc cun osta möta/osc möt te na manira daverta y ciaré da capí cai che é sü dejiders y tan inant ch’ara/al se lascia veramënter influenzé dales compagnes/dai compagns. Chësc pó ince gní a s’al dé te n colloquium d’orientamënt scolastich y profescional.

Mia möta/Mi möt n'ó nia plü jí a scora. Sunsi iö responsabla/responsabl por ëra/ël cina ch'ara/al n’á nia complí dejedot agn?

I geniturs á la responsabilité por la möta/le möta cina ch'ara/al n’á nia ademplí le dovëi scolastich y formatif. Te n colloquium de consulënza - ideal fossel sc'al foss ince la möta/le möt - podunse baié dles rajuns y ponsé do a ci poscibilités ch'al é por che la möta/le möt fejes so dovëi.

Sciöche uma/pere oressi me interessé ion dles poscibilités formatives, scolastiches y profescionales de mia möta/mi möt.

Geniturs pó ciafé informaziuns te na suravijiun (descriziun dles profesciuns, ofertes de scores y de stüde y i.i.) sön la plata internet dl Ofize Orientamënt scolastich y profescional o tl'infoteca dl zënter d’orienatmënt profescional. Implü vëgnel regolarmënter metü a jí manifestaziuns por i geniturs sön argomenc desvalis.

Mia möta/mi möt destürba tres te scora. Ći poi pa fà sciöche genitur?

Baiede cun le personal insegnant y porvede da ciafè fora te ći situaziuns o te ći materies che Osta möta/Osc möt destürba. Osservede Osta möta/Osc möt inće a ćiasa y te d’atres situaziuns y sciöche ara/al se comporta dailò. Sce zacai destürba él sovënz n segnal. Bunamënter él n ri momënt por Osta möta/osc möt o che al vëgn ghiré demassa o massa püch. I podëis inće jì dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

N valgönes/n valgügn o de plü scolares/scolars destürba tres tratan mia leziun. I ne sa plü ći fà. Che me dëida pa?

Baiede cun na colega o n colegh a chëra /chël che i ti ëis crëta y ćiarede da ciafè fora sce chësta scolara/chësc scolar destürba inće te d’atres materies. Datrai él d’öga da se mëte sön le tru adöm cun i geniturs y s’la baié fora. Sce i adorëis aiüt da gestì la tlassa podëise jì da na colega o n colegh a chëra/chël che i ti ëis crëta o dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

Mia möta/mi möt se strita tres cun sües compagnes y sü compagns. Ći poi pa fà?

Ćiarede da ciafè fora cun le personal insegnant canche les stritaries vëgn a s’al dè. Ćiarede ći che Osta möta/Osc möt fej a ćiasa y te d’atres situaziuns defora dla scora, y co che le raport cun d’atres mitans y d’atri mituns é dailò. Al é important che i ti jëise do al problem, mo che i mantignise inće na certa destanza tl medemo tëmp y che i ne ti dëise nia atira la gauja ales atres mitans o ai atri mituns. Sce Osta möta/Osc möt se strita sovënz inće defora dala scora podëise jì dala Consulënza familiara.

Mia möta/mi möt à n problem de iperativité?

Nia vigni möta busiënta y vigni möt busiënt à n problem de iperativité. Ćiarede da ciafè fora cun le personal insegnant te ći situaziuns che Osta möta/Osc möt n’é nia bona/bun da stè chit. Osservede Osta möta/Osc möt inće a ćiasa o te d’atres situaziuns. Éra/Él inće dailò tan busiënta/busiënt, val debojëgn dl sorvisc psicologich. I podëis inće naôta jì dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

Mia möta/mi möt à n handicap. Ti éra/él mo ala scora?

Vigni möta/möt à le dërt da ciafè n sostëgn scolastich che s’adatëia a sües capazitês y poscibilitês. „Tl zënter de dötes les ativitês de formaziun él les mitans/i mituns y la jonëza te süa unicité y so raport cun d’atri y le monn. (…) Les scolares y i scolars vëgn tuć sö te süa unicité y sostignis le miù che ara va ti ćiaran al’acuisiziun dles competënzes preodüdes.“ (Diretives dla Provinzia)
Sce na möta/n möt à n handicap àra/àl le dërt da ciafè n sostëgn individual cun fins aladô de sües capazitês, che é scrites te n documënt de planificaziun aposta, le plann de formaziun individual. Inće i geniturs laôra ala realisaziun de chisc fins de sostëgn. Sce i fins foss massa alalt, poi gnì adatà ales poscibilitês de Osta möta/Osc möt. Sce i ëis impò l’impresciun che a Osta möta/Osc möt ti vëgnel damanè demassa baiedenen cun le personal insegnant. Informaziuns sön les desposiziuns legales y i dërć de Osta möta/Osc möt ciafëise inće pro les colaboradësses y i colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

La scolara/le scolar va sura i limić fora. Che po pa me daidé?

Ćiarede da baié cun les coleghes y i colegs, a chi che i ti ëis crëta y ćiarede da ciafè fora sce la scolara/le scolar destürba inće tles atres materies. Ćiarede da analisé la situaziun tres osservaziuns reziproches de situaziuns, olache ara/al destürba deplü o demanco o daldöt ne nia. Sovënz él damì da se sentè jö y baié cun i geniturs. Datrai mësson chirì soluziuns individuales por chësta situaziun. I podëis jì da coleghes o colegs a chi che i ti ëis crëta o dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

Mia möta/mi möt se tëm da jì a scora. Ći poi pa fà?

N‘ô la möta o le möt nia jì a scora ajache ara/al se tëm da esperiënzes negatives o ne sciafia nia da se destachè da porsones de referimënt importantes? Les colaboradësses y i colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica Ves dëida reconësce les rajuns dla tëma dala scora y da laurè fora n plann d’aziun.

Mia möta/mi möt ne va plü gonot nia a scora.

Se tëm Osta möta/Osc möt da sües compagnes o sü compagns o dal personal insegnant? Ne ti éra/él nia? O n‘àra/àl nia vëia da jì a scora? Al é important da chirì le dialogh cun la möta y le möt o la scora y da jì, sce al va debojëgn, dales colaboradësses y dai colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

I striti tres fora cun mia möta/mi möt porvia di compić. Ći poi pa fà?

I compić é te tröpes families n argomënt desplajor. Nia dainré influenzëii döta la situaziun familiara. Baiede cun le personal insegnant y ciafede fora ći che an s’aspeta pro i compić. Bonamënter vara da ciafè deboriada n valgönes acordanzes. Al n’é por nia sce an sta ores alalungia pro i compić. Al é inće important che i compić vëgnes altamo controlà te scora. Al é dessigü important da svilupé na strotöra y da ti jì adincuntra al argomënt a na moda obietiva. Sostëgn ciafëise tl Zënter de consulënza pedagogica.

Mia möta/mi möt se stënta da lì, scrì, fà cunć…

Sce i se intenëis che Osta möta/Osc möt se stënta dassënn da scrì, da lì o da fà cunć, inće sce ara/al se proa dassënn, pol ester che al/ara ais n desturb dl imparè. Inće sce les capazitês inteletuales ti corespogn al’eté, po n valgügn ćiamps dl imparè gnì interessà. Chësc desturb à rajuns neurobiologiches. Bunamënter eise bele baié cun le personal insegnant y al à bele preodü mosöres de sostëgn mirades por Osta möta/Osc möt y al Ves é gnü aconsié da jì dal Sorvisc psicologich. Al é important che i ti dëise a Osta möta/Osc möt l’impresciun che ara/al n’é nia stupida/stupido y che ara/al n’un impo nia. Inće sce ara/al se proa ćiamò deplü ne sparësc chëstes dificoltês nia daldöt. Te scora à le personal insegnant la poscibilité da ti gnì adincuntra ales mitans y ai mituns cun mosöres didatiches y da i sostignì. Sce i ëis domandes sön la situaziun iuridica damanede la scora o les colaboradësses y i colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

Mia möta/mi möt ne ti é nia da jì vigni dé a scora

Vigni möta é unica y vigni möt é unich. N valgügn capësc plü debota contignüs scolastics, d’atri adora plü tëmp. Mo sce i aratëis che Osta möta/Osc möt ne ti sides nia ales ghiranzes scolastiches baiedenen cun le personal insegnant. Bunamënter él bele le personal insegnant che ti nen à baié. Te chësc caje él da chirì deboriada na soluziun adöm cun le personal insegnant: vara da sostignì Osta möta/Osc möt? Adora Osta möta/Osc möt bunamënter de plü tëmp da fà i compić o ores de sostëgn implü? Le personal insegnant ćiara da sostignì la möta/le möt le miù che ara va. Pro n valgönes mitans/n valgügn mituns, olache i problems scolastics ne sparësc gnanca cun sostëgns mirà, pol ester d’öga n test psicologich por ciafè fora sce al é n problem che reverda l’atenziun, les prestaziuns dla memoria o val’ ater ćiamp che é important por l’imparè. Magari à les dificoltês a scora inće d’atres rajuns. Sce i dubitëis baiedenen cun le personal insegnant. Mo i podëis inće baié cun les colaboradësses y i colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

Te mia tlassa él de plü mitans/mituns cun n background de migraziun, che ne capësc nia les leziuns da n punt de odüda linguistich. Co feji pa da ti ester a chësta desfidada?

L’insegnamënt de grups d’aprendimënt eterogenns n’é nia poscibl zënza desfarënziaziun y na planificaziun detaiada. Les formes d’aprendimënt cooperatives y les metodes desvalies fej a na moda che inće les scolares y i scolars cun n background de migraziun pois tó pert al insegnamënt. Sce an mëss despartì i livì pon tó materiai olache an po instësc ćiarè do la resposta. Dantadöt adora les mitans y i mituns tëmp da imparè n lingaz nü. Les scolares y i scolars dess gnì sostignis mo nia suraćiarià. N program individual y na valutaziun deferenziada é poscibla y va debojëgn. De plü informaziuns é da ciafè tl Zënter linguistich da Bornech (tel. 0474/530186).

Co poi pa fà a na moda che n scolar nü se stais saurì te tlassa/te scolina?

Sce le grup/la tlassa o le personal pedagogich/le personal insegnant é arjignà che al vëgn zacai de nü laprò, pol gnì ponsè sura deboriada coche ara/al vëgn tut sö. La pröma impresciun romagn y la sensaziun che an é gnüs tuć sö bun é la miù premissa por n scomenciamënt positif. Eventualmënter pol bele atira tla fasa de integraziun gnì tut ite na mediadëssa interculturala o n mediadù intercultural. De plü informaziuns é da ciafè tl Zënter linguistich da Bornech (tel. 0474/530186).

N möt/na möta cun n background de migraziun é rové tl ënt de formaziun. Co pon pa ti dè a d’ëra/ël y a sü geniturs informaziuns importantes, sce ai ne sa no talian no todësch?

La scora y la scolina à la poscibilité da se damanè pro le Zënter linguistich na mediadëssa interculturala o n mediadù intercultural, che vëgn dal paîsc dla familia y mediëia o traslatëia. Le miù fóssel da fà fora bele denant l’incuntada impara, a na moda che ara/al sides bele dailò le pröm dé de scora o scolina, por ti splighé ai geniturs y ai mituns les cosses plü importantes. Normalmënter él a desposiziun por na pröma integraziun te scora 30 ores y te na scolina 20 ores de mediaziun. De plü informaziuns ciafëise tl Zënter linguistich da Bornech (tel. 0474/530186).

Discusciuns cun i geniturs cun n background de migraziun é datrai ries da manajè . Ći poi pa fà?

Sce i messëis baié cun i geniturs podëise s’anuzé de na mediadëssa interculturala o n mediadù intercultural, che vëgn dal medemo paîsc dla familia y à le medemo background cultural y religius y che porvarà da medié danter geniturs y istituziun de formaziun por tignì fora o splighé les incomprenjiuns. Sce i ëis domandes podëise cherdè sö le Zënter linguistich da Bornech (Tel. 0474/530186).

Olâ me diji pa sce al é cursc de lingaz por jënt cun n background de migraziun?

Te Puster vëgn i cursc de lingaz por gragn cun n background de migraziun organisà dal Sorvisc de consulënza por migranć Input dla Caritas. Porsones che imparass ion todësch o talian s’anunziëia dailò y sce al é assà porsones che s’à anunzié vëgnel tignì le curs.
Mituns y jogn cun n background de migraziun scrić ite te na scora po fà i cursc dl zënter linguistich. Ai geniturs y ales scolares y ai scolars ti vëgnel lascè alsavëi dala scora. Sce i ëis domandes podëise damanè pro le Zënter linguistich da Bornech (tel. 0474/530186.

Dessi fà jì mi möt/mia möta te na scora taliana o te ne scora todëscia?

Geniturs cun n background de migraziun po tó instësc la dezijiun sce scrì ite sües mitans y sü mituns te na scora todëscia o te na scora taliana. Al vëgn aconsié da chirì fora la scora olache al vëgn insigné tl lingaz che ai conësc le miù a na moda che al sides plü saurì da baié cun le personal insegnant y pedagogich. Al é damì sce an romagn pro le medemo lingaz n iade che an l’à chirì fora. Sce i ëis domandes podëise damanè pro le Zënter linguistich da Bornech (tel. 0474/530186).

Co vëgnel pa daidé mia möta/ mi möt te scora?

Por scolares/scolars cun n background de migraziun él preodü tles scores ores por le sostëgn linguistich. Le zënter linguistich pîta inće cursc, sides tratan l’orar de leziun, sciöche inće canche al n’é nia leziun. Le personal insegnant mët sö sce al va debojëgn n program da imparè individualisé y inće pro la valutaziun vëgnel desfarenzié. Sce i ëis domandes podëise damanè tl Zënter linguistich da Bornech (tel. 0474/530186).

Sciafia pa mia möta/mi möt/da imparè talian o todësch defora dala scora?

Inće tl tëmp lëde (domisdé o de sabeda) po scolares/scolars cun n background de migraziun fà cursc de todësch y talian dl zënter linguistich. La scora de musiga o l’uniun dl sport é d’atres poscibilitês por gnì en contat cun le talian y le todësch. Sce i ëis de plü domandes podëise cherdè sö tl Zënter linguistich de Bornech (tel. 0474/530186).

I oress tó demez mia möta/mi möt dala leziun de religiun. Poi le fà?

I podëis tó demez Osta möta/Osc möt tratan la leziun de religiun. Jide diretamënter dala direturia/dal diretur dla scora olache Osta möta/Osc möt va. Al Ves gnarà dit ći che i messëis fà.

Po pa mia möta/mi möt mudé scora?

Normalmënter po na möta/n möt mudé scora. Mo ponsede sura bun denaco mudé scora, ajache al podess portè pro dantadöt tratan l’ann a problems. Important é a vigni moda che i baiëise cun la direturia/le diretur dla scora de Osta möta/Osc möt por stlarì. Sce i ëis dübi podëise baié cun les colaboradësses y i colaboradus dl Zënter de consulënza pedagogica.

Tres le fonin él gnü metü fora certes usc sura mia möta de dodesc agn. Ara s'un á tut dër na ria. Ci podunse pa fá nos sciöche geniturs?

Baldi é chësta na tematica che reverda intratan n gröm de mitans y mituns, jones y jogn. Ares/Ai é o auturies/auturs di fac o vitimes. Ci che dô naota ester ma na matada pó avëi de burtes conseguënzes. Mitans y mituns, jones y jogn vëgn metüs sön na pert, ares/ai ciafa problems psicologics y mëss sté fora momënc de gran stres.
Te chëstes situaziuns de prigo tla rëi pón s'adressé ala Polizia postala y ala Zentrala di Consumadus Europeica.
Polizia postala da Balsan: tel. 0471/531413, e-mail poltel.bz@poliziadistato.it
Zentrala Consumadus Europeica: tel. 0471/980939

Co pói pa iö sciöche maester sostigní te na manira otimala mitans y mituns cun n defizit d’atenziun y n desturb d'ipertativité?

Mitans y mituns cun n defizit d’atenziun y n desturb d'ipertativité se fej ert da lauré cun conzentraziun y dorada. Porchël dessi gní sostignis canch’ai se proa y gní laldá. Deache mitans y mituns cun n defizit d’atenziun y n desturb d'ipertativité adora zacai che ti dais dant la direziun, él da mëte sö regoles tleres y da se fá fora sëgns cun chi ch'ara vá da ti indiché ala möta/al möt che so comportamënt destürba. Al é de gran ütl sc’i ciarëis da avëi na relaziun positiva cun la möta/le möt.

Nia vigni scolara/scolar che destürba tratan les ores de leziun á n defizit d’atenziun y n desturb d'ipertativité. Co feji pa iö sciöche maestra/maester da savëi cara ch'é la desfarënzia?

Chël n’é nia saurí. Danter n comportamënt che ne dá daldöt nia tl edl y sintoms stersc de n defizit d’atenziun y n desturb d'ipertativité él tröpes formes de comportamënt. Sintoms tipics de n defizit d’atenziun y n desturb d'ipertativité é canche na möta/n möt se lascia destó saurí da ci ch’ara/al fej y á dificoltés da se conzentré ince sc’an s’intënn ch'ara/al oress arjunje n cer rendimënt. Süa impulsivité y iperativité se lascia fora cun baié sovënz zënza ester damaná, degöna dorada al post y ince lové tres indô sö tratan les leziuns, scebëgn che la möta/le möt conësc avisa les regoles de comportamënt ch'ara/al sá pö en linia de prinzip ince da respeté. Ma na doturia di mituns spezialisada/n dotur di mituns spezialisé o na psichiatra/n psichiater por l’infanzia y la jonëza pó indere fá na diagnosa sigüda.

Dieser Post ist auch verfügbar auf: German, Italian